تحولات بازار کار ایران در بهار ۱۴۰۵: احتیاط و چالش‌های نیروی انسانی

روایت داده‌ها از یک اقتصاد محتاط پس از جنگ

فهرست مطالب

گزارش نظرسنجی منابع انسانی ایران‌تلنت

قراردادها کوتاه‌تر از همیشه

چالش‌ها: از جیب کارکنان تا ذهن آن‌ها

دستمزدها: افزایش، اما محتاط

جمع‌بندی و چشم‌انداز

گزارش نظرسنجی منابع انسانی ایران‌تلنت

نظرسنجی ایران‌تلنت، با مشارکت مدیران عامل، مدیران و کارشناسان منابع انسانی از صنایع مختلف، تصویری واضح از وضعیت کسب‌وکارها در ماه‌های ابتدایی سال ۱۴۰۵ و در فضای پس از جنگ ارائه می‌دهد. نکته اصلی گزارش، کلمه «احتیاط» است. سازمان‌ها در شرایط عدم قطعیت اقتصادی، تعهدات خود را کوتاه‌مدت کرده‌اند، دستمزدها را مشروط بسته‌اند و تمرکزشان متن رو را از توسعه به سمت بقا و مدیریت هزینه‌ها تغییر داده‌اند.

قراردادها کوتاه‌تر از همیشه

بارزترین یافته امسال، کاهش مدت زمان قراردادهاست. ۶۶٪ از قراردادهای سال ۱۴۰۵ برای بازه سه‌ماهه یا کمتر منعقد شده‌اند. این بدان معناست که اکثر سازمان‌ها ترجیح داده‌اند به جای تعهدات بلندمدت، برای واکنش سریع به تغییرات بازار، انعطاف‌پذیری داشته باشند. قراردادهای کوتاه‌مدت از یک سو ابزاری برای مدیریت ریسک کارفرما هستند، اما از سوی دیگر بار بی‌ثباتی را بر دوش نیروی کار می‌گذارند و می‌توانند به کاهش تعلق سازمانی، افت بهره‌وری یا افزایش تمایل به ترک کار منجر شوند.

چالش‌ها: از جیب کارکنان تا ذهن آن‌ها

چهار چالش اصلی به وضوح از بقیه متمایز بودند: حقوق کارکنان (۶۴٪)، مدیریت انگیزه (۵۰٪)، تعدیل نیرو (۵۰٪) و ابهام ناشی از تغییرات کسب‌وکار (۴۷٪). این ترکیب نشان می‌دهد که چالش امروز تنها مالی نیست. فشار تورمی بر جبران خدمات از یک سو، و فرسایش انگیزه و ضرورت تعدیل نیرو از سوی دیگر، حاکی از آن است که سازمان‌ها همزمان با بحران هزینه و بحران سرمایه انسانی دست و پنجه نرم می‌کنند. نکته قابل تأمل این است که ۹۰٪ پاسخ‌دهندگان ریشه افت بهره‌وری را «درگیری ذهنی کارکنان با مسائل جاری کشور» دانسته‌اند؛ که نشان‌دهنده تأثیر آشکار فضای پرتنش بیرونی بر عملکرد داخلی سازمان است.

دستمزدها: افزایش، اما محتاط

۵۹٪ سازمان‌ها افزایش قانونی حقوق را اعمال کرده‌اند؛ اما پشت این عدد، یک رویکرد محافظه‌کارانه پنهان است. حدود ۳۰٪ از قراردادهای تمدید شده یا بدون افزایش بسته شده‌اند، یا کاهش یافته‌اند و یا دریافت حقوق به درآمد سازمان گره خورده است. به عبارت دیگر، برای نزدیک به یک‌سوم نیروی کار، تمدید قرارداد به معنای همکاری متقابل برای بقا و راهکاری برای عبور از بحران بوده است.

جمع‌بندی و چشم‌انداز

داده‌ها در مجموع، بازار کاری «منتظر» را ترسیم می‌کنند: افق‌های کوتاه، دستمزدهای مشروط و اولویت یافتن بقا بر رشد. با این حال، مسیر برون‌رفت نیز مشخص است. مدیرانی که در دل عدم قطعیت بتوانند با گفتگوهای دوطرفه همراهی تیم‌ها را جلب کنند، معیارهای ارزیابی و تصمیم‌گیری را شفاف‌تر سازند، پیوندی روشن میان عملکرد و دریافتی برقرار کنند و انگیزه تیم را با پروژه‌های زودبازده و ابزارهای غیرمالی تقویت نمایند، در مدیریت نیروی انسانی و عبور از این دوره گذار یک گام جلوتر خواهند بود. پیش‌بینی ایران‌تلنت این است که با فروکش کردن ابهامات پساجنگ و پررنگ شدن مذاکرات، بخشی از این محافظه‌کاری تعدیل شده و سازمان‌ها به تدریج به سمت قراردادهای پایدارتر و سرمایه‌گذاری مجدد روی نیروی انسانی و توسعه حرکت کنند. آنچه امروز «احتیاط» نامیده می‌شود، در صورت مدیریت صحیح می‌تواند به «انضباط» تبدیل شود؛ و سازمان‌هایی که این گذار را هوشمندانه طی کنند، برندگان دوره بازیابی خواهند بود.

درباره داده‌ها: پاسخ‌دهندگان از سطوح مختلف سازمانی (۲۸٪ مدیر ارشد، ۱۷٪ مدیرعامل/عضو هیئت مدیره) و صنایع گوناگون، با غلبه تولید و صنعت (۲۵٪) بوده‌اند.